Sự xuống cấp mang tính hủy diệt của văn hóa

TuanVietNam ››

Sự xuống cấp mang tính hủy diệt của văn hóa

Bảy mươi năm về trước, một trong những khẩu hiệu phổ biến nhất của cuộc Cách mạng tháng Tám là bài trừ mê tín dị đoan. Từ những năm tháng ấy, lý tưởng tranh đấu giành độc lập tự do chiếm lĩnh tâm trí hầu hết mọi người dân.

Niềm tin vào “chủ nghĩa duy vật” thắng thế. Tâm linh, bao gồm di sản tinh thần dân gian cùng với niềm tin tôn giáo bị coi nhẹ, có lúc bị phỉ báng, đỉnh cao là có rất nhiều nơi ở miền Bắc người ta đã đập phá hoặc sử dụng đình chùa làm nhà kho. Những hủ tục của quá khứ như bói tướng, cầu hồn, cầu cơ, lập đàn cúng tế, cả những việc nhỏ vô hại như xem ngày tốt xấu cho cưới xin tang lễ cũng đều bị dẹp bỏ, tự nguyện hoặc bắt buộc. Cỗ bàn giỗ ông bà cũng đơn giản, đặc biệt bỏ hẳn việc đốt vàng mã vì không còn bày bán ngoài chợ. Giỗ, Tết, đảng viên thường có mặt nhưng không vái lạy để làm gương.

Ít nhất trên miền Bắc, lễ hội truyền thống ở các địa phương bị xếp lại tuyệt đối vì chiến tranh đã đành, nhưng chủ yếu là do người dân đã thay đổi tư duy. Sau hàng trăm năm cầu xin Trời Phật, tổ tiên phù hộ mà vẫn không thấy được đổi đời, vẫn thấy bị vua chúa, quan lại, thực dân đè đầu cưỡi cổ, người dân bỗng được “rũ bùn đứng dậy sáng lòa” (thơ Nguyễn Đình Thi) chỉ sau mấy ngày Cách mạng tháng Tám và có ruộng cày sau cuộc cải cách ruộng đất long trời lở đất đả phong kiến, với viễn cảnh độc lập tự do, “thế giới đại đồng”. Dân nhạt cầu cúng, đậm đấu tranh cho lý tưởng.

Niềm tin vào đại nghĩa của dân tộc và tương lai của đất nước lấn át tuyệt đối và đẩy lùi thế giới tâm linh. Ít nhất thì cũng có một thời gian dài chúng ta tưởng là như thế. Thế nhưng, ai cũng phải giật mình về những gì đang xảy ra trong đời sống cộng đồng những năm gần đây. Người Việt không chỉ quay ngoắt 180 độ trở về với những mê tín dị đoan đã có đã theo trước năm 1945 mà còn phát sinh nhiều “dị đoan” đến từ một thế giới phẳng nhờ công cụ Internet lan truyền.

Chưa từng bao giờ nảy sinh nhiều thầy bói, thầy tướng, thầy địa lý, phong thủy như ngày nay. Thậm chí người ta viết sách, viết báo khẳng định như đinh đóng cột những điều ngàn năm nay vẫn nằm trong thế giới “sắc sắc không không”, làm như họ đã trả lời ngon ơ mọi câu hỏi của con Sphinx trước cửa Kim tự tháp. Hàng loạt nhà “ngoại cảm” túa ra như nấm mùa xuân, không ít kẻ làm giàu nhờ biết lợi dụng tối đa nỗi đau hậu chiến. Vụ “cậu Thủy” với tín chủ “ngân hàng chính sách” ở Dak Nông và vở bi hài kịch ven sông Hồng trong cuộc tìm kiếm không thành công thi hài chị Huyền xấu số đã làm lộ mặt nhiều nhà ngoại cảm dỏm. Chưa từng thấy các quan chức đua nhau “mê tín dị đoan” như bây giờ. Họ bấm độn để xuất hành công tác, kể cả đi dạy biện chứng pháp ở trường đại học. Họ chạy thầy cúng, thầy pháp, thầy bói mong tăng phiếu bầu cử, thậm chí mang cả hương vàng bay ra Côn Đảo sì sụp khấn xin phiếu trước mộ chị Sáu, lúc nào cũng chật người vì được đồn là linh thiêng. Người con gái Đất Đỏ anh hùng chắc sửng sốt về những lời cầu xin quá đỗi lạ tai.

Phát ấn Đền Trần là ngày đánh dấu thời thịnh trị khi nhà vua quyết định trao ấn để chấm dứt vụ ăn Tết kéo dài, lệnh cho nền hành chính cả nước bắt đầu hoạt động nghiêm chỉnh phục vụ triều đình và nhân dân. Nhưng người ta đã biến sáng kiến rất văn minh này thành một cuộc tranh cướp danh lợi. Toàn dân xin ấn với hy vọng được làm quan, thăng quan thì còn ai làm dân nữa? Và những lễ hội nói là cha ông để lại nhưng không còn mấy ý nghĩa nguyên thủy mà được phát huy tối đa khía cạnh thương mại do một số nhóm lợi ích bày đặt. Họ biến một số lễ hội thành “sàn môi giới” giữa người trần và thần thánh để cầu xin và hối lộ công khai. Ông Nguyễn Sự, Bí thư Hội An, đã phải than với báo chí: “Nếu anh có đi đến các lễ hội ấy mà anh chỉ cầu riêng cho mình là chưa đủ. Anh phải cầu cho mọi người dân được mạnh khỏe, thiên hạ được thái bình, vùng đất mình sống được yên ổn và mọi người được hưởng phúc. Nói như ông bà mình ngày xưa là cầu cho mưa thuận gió hòa, cho muôn người, muôn loài. Đó mới là thái độ ứng xử có văn hóa. Cha ông ta làm lễ hội trước đây làm gì có việc đánh cướp nhau như vậy. Chẳng có thánh thần nào lại đi ban phát phước đức, tài lộc cho những người đang lao vào đánh đồng loại của mình như mấy ngày gần đây...” (báo Một thế giới). PGS.TS. Lê Quý Đức, nguyên Phó viện trưởng Viện Văn hóa Phát triển (Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh) thì thẳng thừng tuy mới chỉ chạm nhẹ vào cái gốc của vấn đề: “Người ta thiếu tin tưởng vào đời sống thế tục, tin tưởng vào giá trị, lý tưởng chính trị xã hội mà người ta chỉ tin vào tâm linh” (báo Một thế giới).

Đúng. Nhưng họ đang tin vào thứ “tâm linh” nào? Hối lộ cả Bụt, buôn thần bán thánh, muốn độc quyền cả Trời Phật chỉ phù hộ kiếm lợi cho riêng mình, làm hại đối thủ của mình, đua nhau xin ấn quan lộc, nhét tiền vào tay tượng, coi vị Bồ Tát thiêng liêng như người bán hàng rong, tham nhũng chán chê rồi đi lễ sám hối, giải hạn, vài ngàn lẻ một chuyện nhảm nhí khác đang xảy ra, phải chăng đó không phải là “mê tín dị đoan” mà chúng ta đã từng gạt bỏ 70 năm trước? Tin vào tâm linh không có gì để bàn, nhưng lấy cái gọi là “tâm linh” nhảm nhí, lố bịch đã từng bị quẳng vào sọt rác của lịch sử văn minh thay cho lý tưởng cao đẹp vì nhân quần xã hội chắc chắn chỉ là sự xuống cấp không phanh có tính hủy diệt của văn hóa.

Nguyễn Quang Thân/ Theo Thời báo Kinh tế Sài Gòn

Vẻ đẹp của phụ nữ và hoa trong tranh Heide E. Presse

 Theo VNExpress

Họa sĩ Heide E. Presse sinh ra tại Đức, hiện sống ở Mỹ. Trong tác phẩm của mình, bà thường vẽ phụ nữ, trẻ em với phong cảnh đầy hoa, gợi niềm vui, sự lạc quan trong cuộc sống thường ngày.

 

Chủ thể và bối cảnh trong tranh Heide E. Presse đa dạng nhưng bà đặc biệt yêu thích những hình ảnh của thế kỷ 19, và luôn tìm tòi, nghiên cứu để họa lại thời kỳ này chân thực nhất có thể.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Y Nguyên
Ảnh: heideresse

Chuyện sếp nữ làm...“Ôsin”

* CHÀO NGÀY 8 - 3
Bài : Theo TiềnPhong

TP - Người ta vẫn nghĩ các nữ giám đốc quá bận rộn với việc kinh doanh, ít có thời gian dành cho gia đình, nhưng thực tế nhiều người ngạc nhiên khi một nữ tổng giám đốc vẫn dành thời gian may quần đùi cho chồng con, đi chợ, nấu cơm rửa bát. Thậm chí, những nữ doanh nhân quyền lực nhất châu Á, khi về nhà vẫn làm “Ôsin”...

Thợ may “bất đắc dĩ”

Gia đình hạnh phúc của nữ giám đốc Cty dược phẩm Tâm Bình.  
 Dù bận rộn, nhưng bà Lê Thị Bình vẫn dành thời gian may quần đùi cho chồng con
Khi tôi đến, chị Lê Thị Bình - Tổng Giám đốc Dược phẩm Tâm Bình - đang ngồi duyệt kịch bản truyền thông cho sản phẩm. Lãnh đạo một doanh nghiệp công ty dược phát triển rất nhanh và chiếm thị phần lớn nhưng chị Bình vẫn không quên những việc cụ tỷ (cụ thể và tỷ mỉ) như tự tay mua từng lọ tăm ở công ty và... may quần đùi cho chồng con.
Bây giờ, chị vẫn giữ cái máy khâu từ năm còn học lớp 7. Mỗi năm đều đặn chị may quần đùi cho chồng con. Khi công việc ngày càng bận, chị phấn đấu mỗi năm vẫn phải may cho mỗi thành viên một cái quần đùi hình quả trám, chất vải mềm, mặc rất thoải mái mà các loại quần ngoại nhập cũng không bì được. 
Con trai chị đi học bên Anh quốc, nhưng chỉ mặc quần của mẹ may. Chị dậy sớm đi chợ mỗi ngày, chiều dù bận trăm công nghìn việc nhưng hầu như đều ăn cơm cùng gia đình vào lúc 18 giờ 30 để con học bài, sau đó chị lại vùi vào đống công việc đang chờ. 
Chị Bình tâm sự: “Tôi cân bằng được giữa công việc và gia đình. Với tôi gia đình là quan trọng nhất, không gì đánh đổi được. Mặc dù kinh doanh không phải sở trường, nhưng tôi tâm huyết và đã thành công”. 
Trong công việc nhiều khi nữ doanh nhân này cũng “một mình làm cả cuộc chia ly”, có những áp lực lo toan dồn nén lại. Cảm giác cô đơn trong công việc đôi lúc lại xuất hiện, công ty chưa có đội ngũ nhân sự cao cấp nên chẳng dễ dàng chia sẻ cùng ai. Có những lúc mệt mỏi và kiệt sức chị lại tìm sự cân bằng ở gia đình. Chị lại đưa máy khâu ra khâu vá hay đi chợ nấu cơm hoặc đi làm từ thiện. 
 Khi con còn nhỏ, tôi học bài với con hằng đêm, đưa con vào nề nếp. Từ lớp 1 đến lớp 4, mẹ dạy trực tiếp, 2 đứa con chữ viết đẹp gần giống mẹ. Con trai tôi, mỗi tháng mẹ “cấp kinh phí” cho 200 nghìn đồng, phải đi xe đạp, mua sắm những thứ lặt vặt, tự cân đối. Dần dần thành thói quen tiết kiệm, mẹ cho tiền cũng không lấy. Nhiều khi tôi phải nói: “Con ơi, con tiết kiệm quá!”. 

Tôi hầu như không đi tiếp khách ngoài giờ. Mình tập trung làm sản phẩm tốt nên chẳng phải “lạy lục” ai. Nếu tiếp khách thì mời chồng đi cùng. Vợ chồng tôi lấy nhau 21 năm nhưng chưa một lần cãi nhau. Tôi thấy nhiều nữ doanh nhân thành đạt gặp phải bi kịch bỏ chồng, chồng bỏ hoặc con hư vì cái tôi của họ lớn quá”. 
  
  Chị Đoàn Thị Bích Ngọc - Giám đốc hãng thời trang Canifa với rất nhiều sản phẩm được ưa chuộng không nghĩ phụ nữ làm kinh doanh lại vất vả thiệt thòi hơn nam giới mà chỉ xem đó là sự “khác biệt”.
“Cụ thể, với phụ nữ khoảng thời gian dành cho việc thực hiện thiên chức làm mẹ là khoảng “tạm ngừng” công việc quản lý. “Tôi đã trải qua và giờ vẫn đang chứng kiến những bạn nữ trong độ tuổi sinh nở làm kinh doanh. Nhà nước có chế độ nghỉ 6 tháng nhưng, với chúng tôi: Ngay sau 1 ngày sinh là đã bắt đầu làm việc và hiếm ai có thể nghỉ quá 1 tháng... điều này là chắc chắn” - chị Ngọc chia sẻ. 

 

Bà Bích Ngọc

Với chị Ngọc, phía sau sự thành công của mình là sự ủng hộ của cả hai gia đình nội ngoại mà đặc biệt là mẹ chồng - một kỹ sư xây dựng bỏ qua tất mọi cơ hội nghề nghiệp luôn làm phó cho các lãnh đạo tại cơ quan, dành thời gian “giữ lửa” cho gia đình để chồng con có cơ hội thăng tiến. 

Do sống cùng bố mẹ chồng và gia đình lại có người giúp việc nên việc nhà chị Ngọc không phải làm hằng ngày. Yêu thích công việc nấu nướng và có rất nhiều món tủ như cháo ếch Singapore, cháo lươn Nghệ An, cháo cá, bún ốc chị Ngọc thường nấu vào những ngày nghỉ cuối tuần hay sau những chuyến công tác dài như là “chuộc lỗi” với gia đình. 
Sinh 2 con trai nên chị Ngọc rất ý thức việc giáo dục toàn diện cho các con, ví dụ như khi cho 2 con đi học nấu ăn thì cả chị Ngọc và ông xã cùng hộ tống các con đến lớp học, cùng quan sát và tìm hiểu các bài tập của con. Từ đó, khi về nhà… Chị Ngọc sẽ đưa con đi chợ, chọn đồ và cùng nhau thực hành…

*Bà Tô Thị Hòa Bình - Chủ tịch Công ty Đầu tư và Phát triển Sao Phương Bắc ít khi dám đi xa khi con còn nhỏ. Với bà, doanh nhân nữ bận gấp 3 đến 4 lần nam doanh nhân vì họ có cả một gia đình phải chăm lo, mà nếu xao nhãng sẽ để lại một khoảng trống nếu không muốn nói nguy cơ đổ vỡ lớn. Bây giờ bà có “Ôsin” giúp việc, nhưng nhiều khi lại phải “giúp việc” cho Ôsin vì lúc nào cũng phải biết tương cà mắm muối đầy hay vơi. Gia đình cũng như công ty mà trong đó người vợ, người mẹ có khi vừa chủ tịch HĐQT, vừa giám đốc lại vừa đóng vai nhân viên. Bà Bình thỉnh thoảng phải gác lại núi việc đang chờ, vào bếp để bữa cơm gia đình thêm phần đầm ấm.
 
Nữ doanh nhân quyền lực châu Á làm “ôsin” 

Ít ai ngờ, bà Mai Kiều Liên, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Vinamilk – được tạp chí Forber bình chọn là một trong những nữ doanh nhân quyền lực nhất châu Á - khi về nhà lại là “Ôsin” xịn của gia đình. 
Một ngày của bà cũng bắt đầu từ 8h sáng tới 5 giờ chiều như bao nhân viên khác. Nhà bà không thuê giúp việc. Tất cả các thành viên đều tham gia vào công việc gia đình. 
Bà Liên tâm sự: “Gia đình tôi rất bình thường. Tôi và ông xã là bạn học từ hồi phổ thông. Tôi có hai con, con thứ nhất là bác sĩ chuyên về nhi, đang học sau tiến sĩ bên Mỹ. Con thứ hai học về ngành tài chính, đã tốt nghiệp và đi làm mấy năm rồi. Chồng tôi cũng có thể nấu cơm, tôi lau nhà rất vui vẻ, thoải mái”. 


 Bà Mai Kiều Liên

*Có lần, bà Nguyễn Thị Nguyệt Hường, Đại biểu Quốc hội, Chủ tịch tập đoàn VID chia sẻ: Tôi vừa là đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND Hà Nội, lãnh đạo tập đoàn với 17 công ty thành viên, tham gia 5 - 6 hiệp hội và một số tổ chức khác. Rất bận rộn nhưng tôi vẫn chăm lo chu toàn gia đình. 

 

Bà Nguyệt Hường

Hằng ngày, bà Hường vẫn vào bếp nấu bữa cơm gia đình và đưa con đến trường. Chồng bà cũng chưa bao giờ phàn nàn vợ dành nhiều thời gian cho công việc. 

 

Bà Mai Thanh

*Bà Mai Thanh –Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Cơ Điện lạnh REE, được xem là một nhà lãnh đạo táo bạo, với rất nhiều những cái đầu tiên: Tổng Giám đốc của công ty đầu tiên niêm yết trên sàn chứng khoán, tổng giám đốc đầu tiên lên tiếng yêu cầu mức lương 100 triệu đồng/tháng... 

Thế nhưng, ít ai nghĩ rằng người phụ nữ vốn “không đi nhẹ nói khẽ” trên thương trường này lại quan niệm về vai trò của người phụ nữ trong gia đình hết sức truyền thống. 
“Dù thành đạt thế nào đi nữa thì người phụ nữ vẫn là người vợ, người mẹ và hãy biết trân trọng mỗi sự chia sẻ từ người đàn ông của mình” - bà Mai Thanh chiêm ngẫm.

Phùng Nguyên

10 loài hoa phụ nữ yêu thích nhất

*Chào đón NGÀY 8- 3 ; bài đăng theo VNExpress.

Cuộc khảo sát có tên “The best flowers to give a girl” (Những bông hoa tuyệt nhất để tặng một cô gái), gợi ý 27 loài hoa, hơn 1.000 người chọn ra 10 loại hoa họ cho rằng phụ nữ yêu thích nhất.

 

1. Hoa lan mang ý nghĩa thể hiện cho sự tinh tế, sắc đẹp và tình yêu. Ảnh: Hồng Diễm

 

2. Một bó hoa hồng hoặc một cành hồng duy nhất với cuống dài khiến bất kỳ người phụ nữ nào cũng cảm thấy đặc biệt bởi tình yêu mãnh liệt mà bạn dành cho cô ấy. Ảnh: lifecongo.

 

3. Tulip, loài hoa tượng trưng cho tình yêu vĩnh cửu luôn khiến người phụ nữ yên tâm và hạnh phúc với tình yêu bạn dành cho nàng. Ảnh: Imgkid.

 

4. Hoa trà được biết đến với tên gọi khác là hoa hồng Nhật Bản. Trong ngôn ngữ loài hoa, hoa trà tượng trưng cho sự hoàn hảo và lòng biết ơn. Ảnh: Angela

 

5. Hoa lưu ly (Forget-me-not). Giống như tên gọi, Forget-me-not là lời thỉnh cầu ngọt ngào gửi đến người yêu “xin đừng bao giờ quên tôi”. Hoa thể hiện cho tình yêu đích thực và những kỷ niệm khó phai mờ. Ảnh: Iridescent-happiness

 

6. Hoa dại đại diện cho tình yêu đầy lãng mạn, thi vị bạn dành cho người ấy. Ảnh: Express

 

7. Hoa Diên vĩ cho rất nhiều ý nghĩa, thể hiện trí tuệ và lòng dũng cảm, niềm hy vọng. Ảnh: Wikipedia

 

8. Loài hoa  thược dược biểu trưng cho sự tao nhã và nhân phẩm con người. Ảnh: Whatcomflowers

 

9. Hoa ly là đại diện cho sự trinh trắng, thuần khiết, sự tôn vinh. Ảnh: Whatcomflowers

 

10. Hoa violet ẩn chứa sự khiêm tốn, lòng trung thành. Ảnh: Wikipedia

Hồng Diễm (Theo Ranker, Whatcomflowers)

* HOA ĐỒNG TIỀN: Theo lời com của cụ 3B

"Nhiều người thích"

Nhà báo Nga dịch truyện Việt Nam đương đại

TP - Một tuyển tập truyện ngắn Việt Nam đương đại sắp được xuất bản tại Nga, do nhà báo Igor Britov chuyển ngữ, nối tiếp mạch đưa văn học Việt trở lại Nga.

 

Dịch giả Igor Britov (trái) và Kim Hiền quảng bá văn học Việt tại Nga. Ảnh: T.Toan.

Gặp Igor Britov tại Hội nghị quốc tế quảng bá văn học Việt Nam, dịch giả Nguyễn Thị Kim Hiền từ Nga về nói nhỏ, bản thảo đã gửi nhà xuất bản. Quỹ hỗ trợ quảng bá văn học Việt-Nga do cựu Tổng thống Nga, đương kim Thủ tướng Dmitry Medvedev khởi xướng, dự  định giới thiệu sáu cuốn sách sang tiếng Nga. Có thể năm nay tuyển tập truyện ngắn Việt Nam đương đại sẽ tiếp nối Hồn bướm mơ tiên của Khái Hưng ra mắt người đọc Nga.
Hơn một lần Igor Britov-Trưởng ban biên tập chương trình phát thanh châu Á của hãng thông tấn Nước Nga ngày nay - nói rằng, cần đưa văn học Việt trở lại thị trường Nga. Trước đây hầu như ngày nào truyền thông Nga cũng nhắc về Việt Nam, giờ rất ít. Nhưng sau một thời gian gián đoạn, Igor nói rằng nhu cầu đọc và tìm hiểu về Việt Nam ở Nga bắt đầu tăng trở lại. Thực tế, du khách Nga đến Việt Nam ngày càng nhiều. Nga đào tạo nhiều nhà Việt Nam học, những tác phẩm họ viết ra xuất bản tại Nga bán chạy.
Igor Britov vốn xuất thân ngoại giao, học tiếng Việt hơn 30 năm, từng phụ trách chuyên mục Bên nhau xây đời tại đài Mátxcơva thời Liên Xô nói về cuộc sống của người Việt tại Nga. “Trước đây có hai trường phái dịch văn học Việt Nam do Nikolai Nikulin và Marian Tkachov phụ trách, một bên dịch sát, người kia cho phép bay bổng. Tiếc là hai vị giáo sư đáng kính ấy đều đã qua đời. Họ là những nhà Việt Nam học lỗi lạc, giỏi tiếng Việt”, Igor nói.

Một số truyện ngắn được Igor chuyển ngữ: Mùa hoa cải ven sông (Nguyễn Quang Thiều), Cổ tích mới (Tạ Duy Anh), Gió mưa gửi lại (Thùy Linh), Ba người trên sân ga (Hữu Phương). 

Nghề báo khi dịch văn học cũng có ít nhiều trở ngại, cả thuận lợi nữa. Bên cạnh anh có người hỗ trợ tin cậy là dịch giả Nguyễn Thị Kim Hiền. Igor khen chị Hiền giỏi tiếng Nga, hiểu biết văn học, nên có gì không hiểu có thể được giải đáp ngay. Xưa dịch giả Marian Tkachov cũng có bạn đồng hành là GS Phạm Vĩnh Cư, mà điều kiện khó khăn có khi phải gặp nhau trên tàu điện ngầm để trao đổi. Một tuyển tập truyện ngắn Việt Nam đương đại do quỹ hỗ trợ lựa chọn, nhưng do ít người nên các dịch giả chỉ có thể chọn một số tác phẩm “độc giả Nga sẽ quan tâm”. Igor Britov kể tên Nguyễn Quang Thiều, Tạ Duy Anh, Thùy Linh, Phan Thị Vàng Anh, Hữu Phương, Võ Thị Xuân Hà. “Igor dịch xong có đưa cho các nhà Việt Nam học, bạn bè quen biết và yêu quý Việt Nam đọc. Họ rất thích, đánh giá đấy là bản dịch đẹp”, dịch giả Kim Hiền nói.
Chuyên môn và vai trò quản lý bận rộn, dịch chỉ vì đam mê vào lúc rảnh rỗi, có khi Igor cũng mất vài tháng cho một tác phẩm. “Khi dịch các tác giả đương đại, tôi thấy bất ngờ. Nhà văn Việt Nam đương đại có cái nhìn khác với nhà văn truyền thống, mạnh dạn, hiện đại hơn”, Igor Britov nói.

Khi một nụ hôn thành 'cơn sang chấn văn hóa'

Giá trị lớn nhất của văn hoá không phải là nguyên tắc mà là sự cởi mở và bao dung.
Những nụ hôn ‘đi vào lịch sử’
Trên thế giới có nhiều hình ảnh nụ hôn nổi tiếng như bức tượng Mùa Xuân vĩnh cửu của Rodin hay tấm ảnh người lính đồng minh hôn cô gái Pháp ngày giải phóng... Nhưng nụ hôn dậy sóng thời gian gần đây lại là của cụ GS Vũ Khiêu gần trăm tuổi với hoa hậu Kỳ Duyên. Người nhẹ nhất cũng chê phản cảm còn vô khối người dùng những lời nặng nề hơn. Một số người lấy tấm ảnh TT Obama ôm hôn cô nữ y tá gốc Việt để cám ơn sự đóng góp của cô trong chiến dịch chống bệnh dịch Ebola làm ví dụ về cách hôn chuẩn mực.
Thực ra, Phương Đông và Phương Tây quan niệm khác nhau về chuyện này. Với người Phương Tây, nụ hôn có thể mang hai ý nghĩa, nụ hôn trong tình ái hay như một hình thức chào hỏi giao tiếp, bên cạnh bắt tay, cúi chào, chạm mũi. Trong các chuyện tình cổ điển của phương Tây cũng không bàn nhiều đến hôn. Nụ hôn tình ái từng được người Mỹ gọi là "nụ hôn kiểu Pháp". Cho đến những năm 60 của thế kỷ trước, nụ hôn này vẫn bị cấm đưa lên màn ảnh vì bị cho là không đứng đắn.
Nụ hôn  đầu tiên được nói đến trên phim ảnh có lẽ là giữa Clark Gable với Vivian Leight trong "Cuốn theo chiều gió". Nhưng thực tế khi phóng viên hỏi Clark Gable nghĩ gì khi hôn say đắm một mỹ nhân như vậy trước ống kính bao người, chàng tài tử thản nhiên: "Tôi chỉ nghĩ đến việc thưởng thức một đĩa bít tết tái thật thơm ngon", tức là dù chàng còn trẻ và Vivian Leight đẹp lộng lẫy nhưng chàng phải nghĩ đến món ăn ưa thích để tạo cảm hứng!
Phương Tây đã vậy, phương Đông còn tệ hơn vì không có truyền thống về hôn. Trong tất cả các chuyện tình từ xưa truyền lại, thậm chí cả Karmasutra cũng không nhắc gì đến nụ hôn. Hành vi tình ái cao nhất được ghi lại hồi ấy chỉ là cầm tay nhau.
Tư tưởng ấy đã ăn sâu bén rễ trong người Việt Nam đến mức trong thời Âu hoá những năm 1930 - 1945 văn học lãng mạn VN cũng tránh né. Cụ Phan Khôi với bài "Tình già" cũng chỉ đề hai người tình "nhìn nhau, con mắt còn có đuôi". Phim ảnh sau 1954  cho đến những năm 90 cũng chỉ để nhân vật ôm nhau, gục đầu vào vai nhau.

Nụ hôn 'sóng gió' của GS Vũ Khiêu dành cho hoa hậu Kỳ Duyên

Sự va đập hai nền văn hóa
Từng có những người Phương Tây ngạc nhiên về văn hoá Việt khi "Đái đường (chuyện đáng ra rất xấu hổ) thì ngang nhiên còn hôn nhau (cử chỉ đẹp) lại giấu diếm". Và với đại đa số người Việt, hôn là biểu hiện của tình yêu gắn liền với tình dục, chỉ dành cho người yêu, vợ chồng, thậm chí bố mẹ, con cái đã lớn cũng không hôn nhau, mà không hề biết ở nhiều quốc gia khác, hôn chỉ là cách chào hỏi trong giao tiếp. 

"Giao tiếp của người Việt thì từng vùng miền có kỹ năng và tập quán khác nhau. Có nơi giao tiếp với nhau rất tự nhiên, có nơi giao tiếp rất ý tứ, nhưng giao tiếp trong cộng đồng hiện nay dường như thiếu hụt nghiêm trọng những kỹ năng ấy" (Nhà nghiên cứu tâm lý Nguyễn An Chất trả lời trên Tuổi trẻ)

Tôi đã từng chứng kiến hai người Tây Ban Nha và Italia ôm hôn, lắc tay, rồi nói chuyện hàng tràng, cứ tưởng là bạn cũ gặp lại hoá ra gặp lần đầu! Nhưng thực ra trừ bắt tay, còn lại họ hiếm khi thực sự chạm vào nhau. Tất nhiên khi đã thân thiết họ có thể ôm hôn thật nhưng chỉ là hôn má. Còn hôn môi chỉ giành cho các đôi yêu nhau và có thể thấy rất nhiều trên phố.
Người Nam Âu rất thoải mái, chủ nhà thường ôm hôn khách để chào đón nên phụ nữ cũng có thể chủ động ôm hôn nam giới.
Nhưng việc hiểu nhầm việc ôm hôn để chào hỏi, thể hiện tình thân ái rất phổ biến trong người châu Á. Những năm 80 ở Đông Âu tôi từng nghe nhiều nam lao động VN khoe bà nọ cô kia mê mình vì khi tặng quà kiểu vòng ốc hay áo phông được các cô ôm hôn mà không biết đó là cử chỉ cám ơn. Thậm chí nhiều chàng sỗ sàng lấn tới bị từ chối hoặc chứng kiến những phụ nữ ấy ôm hôn người khác như vậy thì lại bỉ bai họ là "dâm", "hư hỏng"... Không biết tiếng, mù thông tin lại ôm một bụng thành kiến "khinh Tây" và tâm lý coi thường phụ nữ đã dẫn họ đến những hiểu lầm tai hại, ứng xử xấu mặt người Việt.
Những người bạn từng công tác Thuỵ Điển, Australia... kể là trong sách hướng dẫn nhập cư cho người Việt phải viết rõ "Hôn không phải hành vi mời gọi tình ái" nhưng suy nghĩ đã ăn sâu bén rễ hàng ngàn năm trong ý thức người Việt, rất khó một sớm một chiều thay đổi.

Do tập quán người Việt ít dùng ngôn ngữ cơ thể, hạn chế tiếp xúc cơ thể với người khác giới nên khi mới học thường làm sai cách, dễ thành không tế nhị. 
Những cử chỉ rất thông thường trên thế giới có thể trở thành thiếu tế nhị, gây khó xử, khó chịu ở VN. Đơn cử như ở các nước xứ lạnh, nam giới thường giúp phụ nữ bỏ áo khoác khi vào phòng. Người nam thường đứng phía sau đợi khi cô ta cởi áo qua khỏi vai thì đỡ lấy đem treo, không hề động chạm hoặc gây khó chịu. Nhưng hễ nam giới Việt làm thì do vụng về, anh ta thường nắm lấy cổ áo khoác quá sớm nên trông như lột áo ra, làm chị em e ngại.
Vì vậy, phụ nữ Việt khi nói chuyện với nhau thường bảo chúng tôi sẵn sàng để nam giới phương Tây giúp bỏ áo hay ôm hôn trong bối cảnh phù hợp vì biết họ thông thạo và hoàn toàn vô tư nhưng e ngại đàn ông Việt vì không chắc họ rành điều ấy. Có lẽ đấy cũng là một trong các lý do vì sao tấm ảnh cụ Vũ Khiêu hôn má Kỳ Duyên lại tốn nhiều giấy mực. Nó xa lạ với văn hoá Việt và hoàn toàn khác với chuẩn mực Phương Tây mà chúng ta dễ dàng quan sát trên phim ảnh.
Người Việt rất ít hiểu biết về thế giới bên ngoài, lại mang tâm lý nghi kỵ phương Tây nên có những ứng xử kỳ cục. Chắc ai cũng từng nghe chuyện một số phụ nữ Việt khi bạn bè/đối tác ôm hôn chào đón lại hoảng hốt đẩy ra. Nếu không có những bàn tán công khai thế này, chắc nhiều người vẫn còn mơ hồ về những hành vi giao tiếp cơ bản ấy.
Thời mở cửa, nếu muốn thực hiện slogan "Việt Nam muốn là bạn với cả thế giới", chúng ta cần học những phép giao tiếp ứng xử với bên ngoài, không thể chỉ khư khư giữ "đất lề quê thói". Đặc biệt với những người làm ngoại giao hay kinh doanh, những kiến thức này càng cần thiết vì một cử chỉ sai lầm nhẹ cũng có thể làm mất một thương vụ giá trị.
Công luận có thể bàn tán, góp ý nhưng không nên quy kết quá nặng nề, bởi càng gia tăng mối e ngại thì sự kém cỏi trong thực hành của người Việt sẽ càng kéo dài.
Hãy nhớ giá trị lớn nhất của văn hoá không phải là nguyên tắc mà là sự cởi mở và bao dung. Cần đóng góp để văn hoá Việt ngày càng văn minh và bao dung hơn!

Nguyễn Hoàng Ánh

Mùa xuân đầu tiên- Văn Cao.  Ca sĩ : ThanhThúy

BLOG và FACEBOOK

*Là dân BLOG đã lâu
Chơi bên FACEBOOK ngõ hầu vui hơn ?