MỘT SỐ CÂU ĐỐI TẾT QUÝ TỴ

* Trên các trang web có nhiều câu đối Tết Quý Tỵ 2013, có Tiếng Việt- Nôm, có chữ Hán; có các câu cổ truyền đã thành "kinh điển", có các câu thời sự, văn học và cả "tếu táo" vui nhộn. Tôi chỉ sưu tầm đăng tải một số câu hầu các cụ ,những câu thích hợp nhất (theo tôi nghĩ), thiết thực nhất và cũng là giản dị dễ hiểu nhưng cũng rất văn học. Những câu có tác giả đều ghi rõ tên TG. Xin cảm ơn các TG.

CÂU ĐỐI TẾT QUÝ TỴ 2013  + BLOG ĐÔNTHƯ QUÊ MẸ
 

1/    Tết tiết kiệm…vẫn rượu, vẫn chè, vẫn bánh chưng xanh, rạo rực tình xuân, lai láng tết.

    - Xuân vui tươi… nào hoa, nào quả, nào câu đối đỏ, ngọt ngào vị tết, xốn xang xuân.

Việt Thanh (Đôn Thư)

2/     Đọc câu đối thấy nồng nàn, Xuân đã tới    
       Xem bài thơ nghe háo hức, Tết đang về!

Phạm Thanh Cải (Hà Nội)

3/   
. - Tết đến, lấy bút nghiên, rủ bè bạn làm thơ, vui không khí Tết

  - Xuân về, nâng ly cốc, cùng mọi người chúc rượu, hưởng vị hương Xuân

Phạm Thanh Cải (Hà Nội)

4/   

     Xuân về bạn viết Câu đối mừng Xuân, rót chén rượu chúc ta Hạnh phúc (Phạm Thanh Cải)

    - Tết đến ta làm Vần thơ chúc Tết, nâng ly bia mừng bạn Bình an (Ngọc Thanh)

5/    

     -  Tiễn Nhâm Thìn: lưu luyến lúc chia tay, Rồng giao quyền cho Rắn, Rồng bay vút trời cao.

   
     - Đón Quý Tỵ: hân hoan khi gặp mặt, Rắn nhận chức của Rồng, Rắn bò nhanh đất rộng.

Việt Thanh (Đôn Thư)

6/  

·*               Uống rượu RẮN gân xương thêm RẮN. (Nguyễn Hữu Thăng) 

     +a)   Ăn trái THƠM răng miệng càng THƠM (Nguyễn Văn)

     +b)   Phun thuốc SÂU tai họa càng SÂU (Nguyễn Hữu Thăng)

7/   Mừng xuân mới, trẻ học hành tấn tới, già niềm vui phơi phới, ngồi nghỉ ngơi múa bút thảnh thơi... (Diên Minh)

     Đón điều may, chồng lao động hăng say, vợ người đẹp phây phây, đi gieo cấy đưa tay nhoay nhoáy… (Nguyễn Hữu Thăng)

8/        *  Cùng tuổi Rắn, anh em đừng ganh tị (Nguyễn Văn)

   +a)  Chung bến SÔNG cô chú chớ phiền HÀ (Nguyễn Văn)

   + b) Chung ngôi ĐỀN làng xóm chẳng chối TỪ (Nguyễn Hữu Thăng)

9/   Hổ mang, hổ chúa, hổ lửa, hổ nào chúa tể. (Ngọc Thanh)

      Mèo mướp, mèo hoa, mèo trắng, mèo ấy hoa khôi (Nguyễn Hữu Thăng)

 

CHỮ HÁN:

 *   Thiên địa vô tư, tích thiện tự nhiên thiện
    Thánh hiền hữu giáo, tu thân khả dĩ vinh

Lược dịch
Trời đất vô tư, làm điều thiện tự nhiên được thiện
Thánh hiền có dạy, lo tu thân có thể được vinh

**

筆走龍蛇資雅韻
詩題福壽賀新春
Bút tẩu long xà tư nhã vận 
Thi đề phúc thọ hạ tân xuân
(Bút họa rắn rồng thành chữ đẹp
Thơ đề phúc thọ đón mừng xuân)
***

風調雨順年豐稔
龍去蛇來歲吉祥
Phong điều vũ thuận niên phong nhẫm 
Long khứ xà lai tuế cát tường
(Gió hòa mưa thuận năm giàu có
Rắn tới rồng đi vận tốt lành)

****  

盛 世 長 青 樹 
百 年 不 老 松
Thịnh thế trường thanh thụ.
Bách niên bất lão tùng.
Đời thịnh cây xanh mãi.
Trăm năm tùng chẳng già.

 *****

八 旬 酬 盛 世 
一 世 煥 清 輝
Bát tuần thù thịnh thế.
Nhất thế hoán thanh huy.
Tám chục vui đời thịnh.
Một đời rực sáng trong.
        * * * * * *
+ Vế ra (xuất đối) của cụ Như Thanh (chao quelam) ở CH Séc gửi về đề nghị các cụ đối (đối đối) là:
" Rạng đông chào đón Bình Minh đến"

- Ở đây cụ chao quelam có chơi chữ BÌNH MINH  vừa có nghĩa là rạng đông, vừa là láy tên một số cụ LSQL là Bình, Minh .
- Tôi không được tham gia đối , vì hân hạnh được cụ Như Thanh đã đưa vào danh sách "giám khảo", lẽ đương nhiên không thể vừa đá bóng - vừa thổi còi như một số "đội bóng" đã xảy ra.

SẴN SÀNG ĐÓN NĂM MỚI

* CÂU ĐỐI:

Tết đến, rượu ngon đưa mấy chén
Xuân về, bút mới thử vài trang
  

*Bài hát:
Làng lúa làng hoa

ÔNG BÀ TÁO VỀ TRỜI

     Hôm nay các Táo về Trời,
Bên ngoài nắng ấm, trong người vui lên.
     Cũng do tập tục cổ truyền
Tiễn Ông , Bà Táo bay lên Thiên Đình .
     Vẫn làm mâm cỗ phân minh,
Ba bộ hia mũ, ba chàng lý ngư (*)      /    (*) cá chép giấy
     Hoá cùng sớ, đúng vào trưa,
Các Ngài chắc hẳn bây giờ đến nơi.
                       * * *
     Sang năm mới , Ngài trở xuôi,
Mong Ngài vui vẻ chúng tôi được nhờ.
    

  

LÊ QUÝ ĐÔN VÀ BÀI THƠ RẮN

* Sắp đón năm RẮN, nhắc lại bài thơ tài tình của Lê Quý Đôn về các con rắn.
* LÊ QUÝ ĐÔN (tóm tắt) nhà bác học VN thời Lê -Trịnh.
Ông là con của Tiến sĩ, ông ngoại và bố vợ đều là Ông Nghè (Tiến sĩ). Ba kỳ thi (Hương, Hội, Đình ) đều đỗ đầu (Giải nguyên, Hội nguyên, Đình nguyên ; tức là Tam nguyên). Do kỳ thi Đình năm đó không lấy Trạng nguyên nên Ông chỉ là Bảng Nhãn, và người đời gọi ông là Bảng Đôn. Ông làm quan có nhiều công lao , được phong nhiều chức tước cao thời Lê -Trịnh , qua mấy đời chúa từ chúa Trịnh Doanh, đến Trịnh Sâm, Trịnh Cán và Trịnh Khải. Cống hiến lớn nhất cho dân tộc VN là các bộ sách ông soạn , viết để lại tuy có thất lạc một số nhưng vẫn đồ sộ gồm nhiều lĩnh vực tri thức lịch sử khoa học và thơ văn; ông là nhà Bác học VN của thời đó. Người đời đã có câu nói:
" Thiên hạ bất văn kiến Bảng Đôn " ( Điều gì mọi người không biết chưa nghe thì gặp Bảng Đôn mà hỏi). Cũng có người nói " Thiên hạ bất tri kiến Bảng Đôn".
* GIAI THOẠI: Bài thơ 8 câu ,mỗi câu đều có một loài rắn , RẮN ĐẦU BIẾNG HỌC.

Giai thoại văn học

Có một số giai thoại kể về Lê Quý Đôn, đáng chú ý có chuyện Rắn đầu biếng học:

Người ta kể rằng, một hôm, Tiến sĩ Vũ Công Trấn đến thăm Tiến sĩ Lê Phú Thứ ( bố của Lê Quý Đôn) - là người bạn cùng đỗ Tiến sĩ khoa Giáp Thìn 1724(sau đổi là Lê Trọng Thứ). Nghe con bạn là Lê Quý Đôn còn trẻ mà đã hay chữ, nên ông Trấn lấy đầu đề “Rắn đầu biếng học” để thử tài. Ít phút sau, Lê Quý Đôn đã làm xong bài thơ dưới đây:

Chẳng phải "liu điu" vẫn giống nhà!

"Rắn đầu" biếng học quyết không tha

Thẹn đèn "hổ lửa" đau lòng mẹ,

Nay thét "mai gầm" rát cổ cha.

"Ráo" mép chỉ quen tuồng lếu láo,

"Lằn" lưng chẳng khỏi vết roi da.

Từ nay "Trâu" "Lỗ " xin siêng học,

Kẻo "hổ mang" danh tiếng thế gia!

Bài thơ đúng vần, đúng luật, rất hợp đầu đề, mà ý tứ lại cao kỳ. Đặc biệt, mỗi câu có tên một loài "rắn"

 * Có một vài bản in có khác một đôi chỗ (dị bản) , chẳng hạn câu 6:
"Lằn" lưng chẳng khỏi vệt năm ba " (Đánh dăm ba roi  )

                                                       Thằn lằn ( rắn mối )

                                                               Rắn ráo

                                                          Hổ lửa

                                                           Hổ mang

Thư ngỏ gửi Bộ trưởng LĐ-TB-XH

* Đăng lại theo Thanh Niên

Thư ngỏ gửi Bộ trưởng LĐ-TB-XH

31/01/2013 3:15

Sau câu hỏi trăn trở của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại một cuộc họp mới đây: “Bây giờ mình không thiếu gạo, mình cũng viện trợ nơi này nơi khác, vậy tại sao để con cháu mình trong cảnh cháu mang mì, cháu mang ngô, cháu mang khoai đến lớp, rồi phải lợp chòi nấu ăn?”, câu chuyện về chính sách của nhà nước dành cho trẻ em nghèo vùng cao đang được dư luận hết sức quan tâm.

Nhà báo Trần Đăng Tuấn, người khởi xướng chương trình “Cơm có thịt” vừa gửi đến Báo Thanh Niên thư ngỏ sau đây, như một đóng góp công dân gửi đến những vị có trách nhiệm, xin giới thiệu cùng bạn đọc. 
Thưa Bộ trưởng Phạm Thị Hải Chuyền,
Xin được nói thật với Bộ trưởng: liên quan đến bữa ăn của học sinh vùng cao, nếu cuộc rà soát không thật sự cặn kẽ, có thể rồi ngành này ngành kia đều báo cáo: chính sách hỗ trợ nhà nước nhiều, cơ bản là đã triển khai, tiền đã về đến đối tượng, dù có khó khăn nhưng tình hình ăn uống của các em không quá thiếu thốn như dư luận nêu...
Vài điều nhìn thấy, xin được chia sẻ với Bộ trưởng:
Lên vùng cao, chúng tôi không chỉ nhìn, mà còn ghi hình lại nhiều cảnh ăn uống của học sinh. Có đủ mọi cảnh: 1-Có những học sinh buổi trưa nhịn ăn vì không có gì mang theo đến lớp. Có những bé mầm non đến bữa thì cô giáo phải “véo” từ các nắm cơm của các em khác dồn lại để cho cháu ăn. 2- Có những học sinh không ăn cơm, mà ăn bí, ăn củ. 3- Học sinh có đủ cơm ăn, nhưng thức ăn là măng, muối riềng, muối ớt 4- Học sinh ăn cơm có chút thức ăn mang từ nhà là chút cá khô hay thi thoảng (rất hiếm) có miếng thịt.

Em bé vùng cao và suất cơm thiếu chất mà nhà báo Trần Đăng Tuấn bắt gặp - Ảnh: Trần Đăng Tuấn

Trong các cảnh trên, phải nói rằng cảnh thứ ba (có cơm nhưng không thức ăn nhiều dinh dưỡng) là phổ biến nhất  (nhân thể xin nói chính vì vậy, chương trình nhỏ của chúng tôi giúp các em lấy tên là “Cơm có thịt”, chứ không phải là “Ăn có cơm”. Dù rằng, xin nhắc lại, cảnh thiếu cả cơm vẫn có).
Riêng học sinh bán trú, bức tranh khác biệt: Trước khi tiền hỗ trợ của nhà nước đến, các em ăn cơm như cảnh thứ ba. Khi đã nhận được tiền hỗ trợ và có tổ chức nấu ăn tập trung, các em đã có chút thức ăn, nhưng cũng còn đạm bạc.
Tại sao chính sách hỗ trợ đã bao phủ phần rất lớn học sinh (học sinh nội trú, học sinh bán trú, mầm non 3, 4 và 5 tuổi, một số tỉnh có hỗ trợ cả học sinh ngoài diện hỗ trợ của chính phủ) mà các em đã rất lâu và nay còn ăn cơm không có thức ăn? 
Là do cách đưa tiền hỗ trợ về cho các em.
Thứ nhất, có quyết định của Thủ tướng nhưng triển khai rất chậm: ở những vùng Tây Bắc mà chúng tôi biết, Quyết định 85/2010/QĐ-TTg hỗ trợ học sinh bán trú phải một năm sau mới có thông tư liên bộ hướng dẫn, và tiền dĩ nhiên đến còn muộn hơn. Chủ trương hỗ trợ ăn trưa cho trẻ 5 tuổi theo Quyết định 239/QĐ-TTg thành hiện thực chỉ sau 2 năm. Tiền hỗ trợ trẻ mầm non 3, 4 tuổi theo Quyết định 60/2011/QĐ-TTg sau 13 tháng, đến hôm nay chỗ đã chi, chỗ chưa, vì có tiền nhưng chưa có hướng dẫn!
Nếu là tiền xây dựng công trình, thì tiền về muộn công trình được xây muộn. Nhưng trẻ con có đợi được như công trình đâu. Khi tiền đến thì trẻ mầm non đã lên lớp một, lớp hai, học sinh tiểu học, trung học đã về nghỉ hè. Tiền được truy lĩnh, và được trao cho phụ huynh. Bộ trưởng thừa biết “tiền vào nhà khó như gió vào nhà trống”, thành một bữa rượu liên hoan, hay hiếu hỷ, trả nợ… Vậy là ngân sách vẫn bỏ ra số tiền như dự trù, người (ngành) cấp phát báo cáo đã thực hiện xong nhiệm vụ giải ngân, nhưng còn đâu là mục tiêu tăng dinh dưỡng cho trẻ nhà nghèo có sức khỏe học trên lớp? Thiết tưởng hỗ trợ trẻ em phải như bố mẹ nuôi con, có bố mẹ nào nuôi kiểu no dồn đói góp như vậy?
Thứ hai: Các cụ dạy “của cho không bằng cách cho”. Khổ thay “của” ở đây là tiền nước, tiền dân, nhưng quyết định cách “cho” lại là những cấp quan chức ở giữa. Thưa thật với Bộ trưởng, tôi không hiểu nổi những quy định chi tiền kiểu này: trẻ học từ tháng 9 đến hết tháng 5, tiền ăn trưa chi hai đợt tháng 11 và tháng 4. Thử hỏi từ tháng 9 đến tháng 11, các thầy cô lấy tiền đâu để nấu ăn cho học sinh? Vâng, quả thật tôi đã gặp thầy cô lấy tiền túi ra tạm ứng, tôi cũng đã thấy các trường “cắm nợ” ngoài chợ. Nhưng chỉ ít nơi có thể làm thế và liệu chúng ta có thể đòi hỏi họ làm thế không? Còn tiền đợt tháng 4 thì nhiều khi đến học sinh đã nghỉ hè. Làm sao thầy cô giáo dám giữ lại qua hè để ứng cho năm học sau (vì danh sách học sinh mỗi năm một khác). Tôi muốn hỏi người đưa ra quy định này: ông (bà) có cho con ăn theo kiểu mỗi năm chi tiền hai lần không?
Thứ ba: Tôi khẳng định rằng hỗ trợ dinh dưỡng cho học sinh nhất định phải qua con đường nấu ăn cho các em ngay tại trường. Nếu phát thẳng không có gì đảm bảo nó thành cơm, rau, thịt cho các em. Ngay tại nơi mà dư luận xôn xao chuyện học sinh ăn thịt chuột, cũng theo báo chí thì trên đó mỗi học sinh có chế độ hỗ trợ 500.000 đồng/tháng. Nguyên do chắc cũng không ngoài cái “cách cho”.
Điều cuối cùng: Cũng là học sinh, cũng nghèo như nhau thôi, nhưng học sinh bán trú nhà xa, được hỗ trợ hằng tháng thì được ăn miếng cơm nóng có chút thức ăn. Còn học sinh nhà gần hơn, nhưng đủ xa để trưa vẫn phải ở lại lớp, thì mang cặp lồng cơm. Chúng tôi đã mở xem không biết bao nhiêu cặp lồng hoặc gói lá như thế và những gì trông thấy thật xót lòng. Xin nhà nước quan tâm đến “học sinh cặp lồng”. Hãy tiết kiệm các khoản chi khác để hỗ trợ cho tất cả trẻ nghèo miền núi. Và hãy tạo điều kiện để mọi tấm lòng yêu trẻ nghèo cùng nhà nước đến với các em. Làm như vậy được thì chuyện miếng ăn và tấm áo  cho các em không quá khó!

Trần Đăng Tuấn